Spavačka apnea

Spavačka apnea je čest poremećaj disanja tokom sna, gde dolazi do pojave jedne ili više pauza u disanju. To je obično hronično stanje, koje remeti san tri ili više puta tokom noći. Spavačka apnea se često ne dijagnostikuje. Doktori ne mogu da je detektuju tokom rutinskih pregleda, a ne postoji ni krvni test kojim bi se odredila. Većina ljudi koja ima spavačku apneu ni ne zna da je ima, jer se javlja tokom sna. Svi ljudi koji je imaju hrču, ali nemaju svi koji hrču spavačku apneu. Najčešći njen tip je opstruktivna spavačka apnea, što znači da su disajni putevi kolabrirali ili su blokirani tokom sna. To dovodi do plitkog disanja ili pauza u disanju.

Uzroci

Opstruktivna spavačka apnea - mišići se relaksiraju tokom sna i u nivou grla može doći do kolabriranja mekog tkiva u toku sna. Blaga povremena spavačka apnea, koja se javlja tokom respiratornih infekcija, nije toliko značajna. Hronična, ozbiljna opstruktivna apnea može dovesti do smanjenja nivoa kiseonika u krvi (hipoksije). Kada prestane disanje dolazi do pada nivoa kiseonika u krvi, pa kada mozak to registruje šalje signale za buđenje da bi se prodisalo. U trenucima kada prestane disanje znatno su povećane šanse za komplikacije kod osoba sa postojećim srčanim oboljenjima.

Smatra se da više od 12 miliona Amerikanaca pati od spavačke apnee, a više od polovine tih ljudi su gojazni. Veliki krajnici, natečeni disajni putevi kod alergija ili mala vilica mogu biti predispozicije za nastanak spavačke apnee. Šanse za razvoj opstruktivne spavačke apnee se povećavaju sa godinama, kod gojaznih, kod dijabetičara, kod pušača.

Simptomi

Najočigledniji znaci spavačke apnee su glasno hrkanje i groktanje tokom sna ili nenaspavanost i umor tokom dana. Spavačka apnea može izazvati dnevnu pospanost, pogoršati stanje kod nekih oboljenja ili smanjiti radnu sposobnost.

Spavačka apnea može uticati na smanjen dotok kiseonika u mozak, pa je povezana sa pojavom iscrpljenosti, nenaspavanosti, smanjene radne sposobnosti, zaboravnosti, Alchajmerove bolesti, kod srčanih bolesnika može dodatno otežati rad srca i prouzrokovati komplikacije srčanog rada. Prekidi sna dovode do smanjenog sintetisanja muškog polnog hormona – testosterona, koji je odgovoran za rast i razvoj, stvaranje mišićne mase, regulisanje metabolizma masti, funkcije muških polnih hormona, psihičko stanje. Spavačka apnea povećava rizik za srčani udar, moždani udar, visok krvni pritisak, oštećenja srca.

Lečenje i prevencija

Doktori postavljaju dijagnozu na osnovu medicinske istorije, fizičkog pregleda i rezultata ispitivanja sna. Tretman je usmeren na uspostavljanje normalnog disanja i smanjenje simptoma. Promene u načinu sna, spavanje na boku, sa podignutim uzglavljem, uređaji za disanje, trake za stabilizaciju vilične kosti i razni drugi uređaji se koriste za regulaciju umerene do ozbiljne apnee. Postoje i oralni aparati koji omogućavaju da disajni putevi ostanu otvoreni, mašine za disanje (CPAP metoda), umeci za zube, koji sprečavaju da donja vilica padne, hirurške procedure (uklanjanje krajnika).